در سالهای اخیر، یکی از چشمگیرترین تغییرات در دنیای ورزشهای فضای باز، رشد سریع Trail Running یا دوی کوهستان بوده است. ورزشی که زمانی بیشتر در میان کوهنوردان و طبیعتگردان رواج داشت، امروز به یک رشته حرفهای با تقویم مسابقات جهانی، قهرمانان شناختهشده و پوشش رسانهای گسترده تبدیل شده است. در مرکز این تحول، نامی بیش از همه به چشم میخورد: Golden Trail World Series یا به اختصار GTWS.
این لیگ جهانی که در سال ۲۰۱۸ با ابتکار شرکت Salomon شکل گرفت، تلاش داشت بهترین مسابقات تریل جهان را در قالب یک ساختار واحد و رقابتی گرد هم آورد. هدف ساده بود اما اثر آن بسیار فراتر رفت: ایجاد صحنهای که در آن سریعترین دوندگان کوهستان جهان در طول یک فصل با یکدیگر رقابت کنند و در نهایت قهرمان واقعی سال مشخص شود.
امروز GTWS به یکی از معتبرترین و تماشاییترین رویدادهای دنیای دوی کوهستان تبدیل شده است.
رقابتهایی سریع در دل کوهستان
یکی از ویژگیهای مهم مسابقات GTWS، نوع طراحی مسیرهاست. برخلاف مسابقات اولتراماراتن کوهستانی که گاهی بیش از یک شبانهروز طول میکشند، رقابتهای این لیگ معمولاً در بازهای ۲۰ تا ۴۵ کیلومتری برگزار میشوند. با این حال مسیرها اغلب دارای اختلاف ارتفاعی قابل توجه هستند و گاه بیش از دو هزار متر صعود در خود دارند.
همین ترکیب باعث میشود مسابقات نه تنها به توان هوازی بالا، بلکه به مهارت فنی در حرکت روی مسیرهای سنگی، شیبهای تند و فرودهای دشوار نیز وابسته باشند. در بسیاری از مراحل، رقابت میان نفرات برتر آنقدر نزدیک است که اختلاف زمان در حد چند ثانیه یا چند دقیقه باقی میماند.
در طول فصل، چند مسابقه معتبر در نقاط مختلف جهان به عنوان مراحل این لیگ برگزار میشود و ورزشکاران بر اساس نتایج خود امتیاز کسب میکنند. در پایان فصل نیز برترین دوندگان به Grand Final راه پیدا میکنند؛ رقابتی که قهرمان نهایی سال را مشخص میکند.
مسیرهایی که خود بخشی از افسانهاند
برخی از مسابقات حاضر در تقویم GTWS، سالها پیش از شکلگیری این لیگ برگزار میشدند و در میان جامعه تریل رانینگ جایگاهی خاص دارند.
از جمله مشهورترین آنها میتوان به Zegama–Aizkorri در اسپانیا اشاره کرد؛ مسابقهای که به خاطر مسیر گلآلود، مه کوهستان و حضور هزاران تماشاگر در امتداد مسیر شهرت دارد. در سوی دیگر، مسابقه Sierre–Zinal در سوئیس قرار دارد؛ مسیری کلاسیک در دل آلپ که به دلیل چشمانداز پنج قله چهار هزار متری، یکی از زیباترین رقابتهای کوهستانی جهان به شمار میرود.
مسابقاتی مانند Dolomyths Run در ایتالیا یا Transvulcania در جزایر قناری نیز با مسیرهای خاص و مناظر منحصربهفرد خود، هویت ویژهای به این لیگ دادهاند.
جایگاه GTWS در میان رقابتهای بزرگ تریل
برای درک بهتر جایگاه این لیگ، معمولاً آن را با دو ساختار مهم دیگر در دنیای دوی کوهستان مقایسه میکنند: UTMB World Series و Skyrunner World Series.
رقابتهای UTMB بیشتر بر مسابقات اولترا با مسافتهای بسیار طولانی تمرکز دارند؛ مسابقاتی که گاه بیش از صد مایل طول دارند و شرکتکنندگان ممکن است یک شبانهروز یا حتی بیشتر در مسیر باشند. در چنین رقابتهایی، مدیریت انرژی، تغذیه و استقامت ذهنی نقش تعیینکننده دارد.
در مقابل، GTWS بیشتر به مسابقاتی سریع و فشرده شباهت دارد. اگر UTMB را بتوان روایت «استقامت بیپایان» دانست، GTWS بیشتر یادآور رقابتی شبیه فرمول یک در دنیای کوهستان است؛ جایی که سرعت، تکنیک و تاکتیک اهمیت اصلی را دارند.
از سوی دیگر، مسابقات Skyrunning معمولاً در ارتفاعات بالاتر و مسیرهای فنیتر برگزار میشوند و گاه به مهارتهای کوهنوردی نیز نزدیک میشوند. GTWS اما تلاش کرده تعادلی میان سرعت، مسیرهای کوهستانی و دسترسیپذیری برای طیف وسیعتری از ورزشکاران ایجاد کند.
قهرمانانی که این ورزش را شکل دادهاند
حضور چهرههای برجسته در این لیگ نقش مهمی در محبوبیت آن داشته است. نامهایی مانند Kilian Jornet، که بسیاری او را بزرگترین دونده کوهستان تاریخ میدانند، سالهاست در مسابقات این سری حضور داشتهاند. در کنار او ورزشکارانی مانند Stian Angermund، Ruy Ueda و در بخش زنان دوندگانی چون Maude Mathys و Sara Alonso از چهرههای شاخص این رقابتها به شمار میروند.
سطح رقابت در GTWS آنقدر بالاست که پیروزی در یکی از مراحل آن برای بسیاری از ورزشکاران حرفهای دستاوردی بزرگ محسوب میشود.
فراتر از یک مسابقه
Golden Trail World Series تنها یک تقویم مسابقات نیست. این لیگ به شکل قابل توجهی به حرفهای شدن دوی کوهستان کمک کرده است؛ از بهبود استانداردهای برگزاری مسابقات گرفته تا توسعه پوشش رسانهای و افزایش توجه برندهای تجهیزات ورزشی به این رشته.
از سوی دیگر، بسیاری از مسابقات این لیگ در مناطق کوهستانی با چشماندازهای طبیعی چشمگیر برگزار میشوند. همین موضوع باعث شده این رویدادها نقشی مهم در توسعه گردشگری ورزشی ایفا کنند و مناطق میزبان را در سطح جهانی معرفی کنند.
نگاهی از ایران
برای جامعه دوی کوهستان ایران، شناخت ساختار و سطح رقابت در GTWS میتواند چشمانداز روشنی از مسیر پیش رو ارائه دهد. ایران با وجود رشتهکوههایی مانند البرز و زاگرس، از نظر جغرافیایی ظرفیت قابل توجهی برای توسعه این ورزش دارد.
با این حال، رسیدن به استانداردهای رقابتهای جهانی نیازمند زیرساختهای مشخصی است؛ از طراحی مسیرهای استاندارد و سیستمهای دقیق زمانسنجی گرفته تا مدیریت ایمنی و ایجاد پیوند میان مسابقات و گردشگری طبیعت.
در صورت حرکت در این مسیر، حضور ورزشکاران ایرانی در رقابتهای معتبر بینالمللی و حتی میزبانی مسابقات بزرگ در آینده، دور از تصور نخواهد بود.
جمعبندی
دوی کوهستان در حال تجربه دورهای تازه از رشد و توجه جهانی است. در این میان، Golden Trail World Series به یکی از مهمترین صحنههای این تحول تبدیل شده است؛ لیگی که بهترین دوندگان جهان را در مسیرهایی فنی و چشمنواز گرد هم میآورد و رقابتی سریع و تماشایی رقم میزند.
شاید بتوان گفت GTWS امروز نمادی از روح این ورزش است؛ جایی که انسان، طبیعت و رقابت در سختترین و در عین حال زیباترین مسیرهای کوهستان به هم میرسند.
